Historia

 HISTORIA WSI MASŁOŃSKIE

"Masłońskie” albo „Masłoński Piec”, wieś i folwark nad rzeką Wartą, powiat będziński, gmina Żarki, parafia Przybynów. Ma 26 domów i 236 mieszkańców. Ziemi włościańskiej 284 morgi, ziemi dworskiej 240 mórg. Istniał tu wielki piec, jest też papiernia z produkcją 4800 rubli srebrnych" - informacja ze "Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich" wydanego w Warszawie w 1885 roku pod red. Bronisława Chlebowskiego i Władysława walewskiergo (tom VI).

O istnieniu Pieca Masłońskiego przekonuje nas metryka chrztu z 1630 roku, w której występuje Wojciech Łakajczyk z kuźni oraz chrzestni Walenty Oczkowicz z Oczka i Małgorzata Masłoniówna "de molendino et ferricundia Maslońsk". Nazwisko Masłoń, Masłoniowo, de Masłońsk występuje dość często w łączności z dwoma młynami (Kaczobłocki et molendinum Masłoń).

Piec Masłoński znajdował się przy ujściu rzeki Ordonki do Warty. W dokumentach występuje jeszcze Kuźnica Kaczobłocka, która była własnością Bonawentury Smardzowskiego i Zuzanny Masloń z Masłońska.

W księgach parafialnych parafii Przybynów znajduje sie też akt chrztu Julii - urodzonej 19 grudnia 1749 roku, córki Ignacego i Anny Rudzińskich, posesora sołectwa w Suliszewicach. rodzicami chrzestnymi byli: Wojciech Kurozwęcki-Meciński, starosta ostrzeszowski i Marianna Maslońka de Masłońsk. W dokumentach z tego okresu tereny zamieszkane przez rodzinę Masłoniów wzmiankowane są też jako Smardzów nad Wartą.

Piec Masłoński zatrudniał hutników ze Śląska (Wappler i Schmidt).

Zapisy historyczne mówiące o Kuźnicy Pawłowskiej, istniejącej juz w XIV wieku pozwalają wysnuć hipotezę, że obiekt ten znajdował sie na terenie obecnej wsi Masłońskie.

Z Kuźnicy Starej od tzw. Warpia, gdzie kopano rudę była droga do zakładu hutniczego - wielkiego pieca w Masłońskim. Podobna droga z tzw. Rud i Ostrowa (dziś pustkowie Kępina) dowożono urobek do Pieca Masłońskiego - na podstawie artykułu ks. Stefana Mizery pt. "W poszukiwaniu Kuźnicy Pawłowskiej" zamieszczonego w Almanachu Częstochowy z 2002 roku.

Kuźnica Pawłowska lub Warcka w parafii Koziegłowy jest wymieniana przez Jana Długosza (żył 1415-1480) w dziele "Liber Beneficiorum" - z książki Benedykta Zientary  "Dzieje  małopolskiego hutnictwa żelaznego" PWN 1964.

W 1847 roku trwała wegetacja miejscowych zakładów przemysłowych. Z dwóch wielkich pieców hutniczych w Masłońsku i Cisówce, które mogły dać rocznie 24 tysiące cetnarów  surówki, czynny był tylko jeden w Masłońsku. Wytopiono w nim zaledwie 1360 cetnarów surówki (1 cetnar = 50 kg). Koło wodne o sile 16 KM, dwie parowe maszyny, dwie maszyny do wiercenia cylindrów, 5 do strugania żelaza, jedna do gwintowania, dwie do robienia kół zębatych, jedna wiertarka, jedna do ciągnięcia rur ołowianych i jedna do wyciągania cienkiego drutu. Łącznie pracowało w fabryce 180 ludzi. Wykonuje się tu maszyny parowe, warsztaty tkackie, sieczkarnie. Działają tu 42 warsztaty ślusarskie i 12 stolarskich. Czynne były kuźnie, odlewnia z dwoma piecami wytopowymi i dwoma kupołowymi oraz trzy miechy cylindryczne. Wszystko to jednak trwało w zastoju - na podstawie książki Ryszarda Kołodziejczyka - "Piotra Steinkeller 1799-1854, PWN 1963 (a Steinkeller to twórca i główny inicjator kolei warszawsko-wiedeńskiej, niesamowita postać).

Około roku 1520 król Zygmunt Stary wydał przywilej na założenie kuźnicy w okolicy Dźbowa. W XVIII wieku istniały wielkie piece m.in. w Pradłach, Bobolicah, Mijaczowie jak również pod Żarkami (Masłońskie) - na podstawie książki "Próba rejonizacji gospodarczej Małopolski Zachodniej, Heleny Madurowicz i Antoniego Podrazy, Warszawa 1957.

W 1880 roku w Masłońskim uruchomiono fabrykę tektury. Nosiła ona nazwę Zakład Przemysłowy "Natalin". Fabrykę założył Leon Hassfeld, a po nim przejął ją jego syn Zdzisław - województwo częstochowskie - Szkice monograficzne Częstochowa 1978, pod red. Mieczysław Stańczyka.

Drugi człon nazwy stacji kolejowej został nadany w dowód wdzięczności rodzinie Hassfeldów - założycielowi fabryki, który rozwijał wieś Masłońskie, rozparcelował część swoich terenów  na działki dla pracowników fabryki tektury. Najbliższa osoba z rodziny Leona Hassfelda miała na imię Natalia - informacja z przekazów najstarszych mieszkańców wsi Masłońskie, uczestniczących w budowie przystanku kolejowego.

Informacje nt. wsi Masłońskie, można też znaleźć w rozprawie doktorskiej pani Grażyny Habrajskiej pt. "Gwara wsi Masłońskie i okolic sąsiednich" napisanej na Uniwersytecie Łódzkim.

W latach 30 ub. wieku prowadzone były na terenie wsi Masłońskie badania archeologiczne pod kierunkiem prof. Jamki z Krakowa. Wykopano wtedy naczynia metalowe i skorupy naczyń, które datowano na XIV-XVI wiek.

Informacje zebrała Anna Zagroba, mieszkanka wsi Masłońskie

 

 

Losowe Zdjęcie

Brak grafik

Mapa

JavaScript must be enabled in order for you to use Google Maps.
However, it seems JavaScript is either disabled or not supported by your browser.
To view Google Maps, enable JavaScript by changing your browser options, and then try again.

Licznik odwiedzin

Copyright © e-maslonskie.info 2018